Bilmece nedir?

Bilmece, bir şeyin adını anmadan niteliklerini üstü kapalı söyleyerek o şeyin ne olduğunu bulmayı dinleyene veya okuyana bırakan oyun, muamma. Bilmecelerde sorular; betimsel bir düzey içinde abartılarak, kavram tersine çevrilerek ve değiştirilerek oluşturulur. İfade bir "soru cümlesi" olmak zorunda değildir. Bilmeceler birkaç kelimeden oluşan bir tümce halinde olabildiği gibi beyitler veya kıtalar halinde de olabilirbilmece

Bilmeceler, sözcüklere doğaüstü, büyülü güçler yükleyen ilkel inançlardan doğmuş olabilir. Peri masallarının çoğunda büyülerin bozulabilmesi için zor bir bilmecenin çözümü­nü bulmak gerekir. Yunan efsanelerinden birinde Odipus, Sfenks denen kanatlı canava­rın, "Kendisi tek bir varlıkken, önce dört, sonra iki, sonra da üç ayaklı olan nedir?" sorusunu yanıtlamak zorunda kalır. Odipus doğru yanıtı bilir ve Sfenks'in büyüsünü bozar.

Delfi Kahinleri de, kehanetlerini bazen bilmece biçimine sokar ve sözcükleri öyle akıllıca kullanırlardı ki, olaylar nasıl gelişirse gelişsin öngörüleri gerçekleşmiş sanılırdı.

Eğretileme (istiare) yani bir şeyi renkli benzetmelerden yararlanarak açıklama, bil­mecelerde çok kullanılır. Hatta bazı bilmeceler yalnızca karmaşık eğretilemelerden oluşmuş ibidir.

Bilmece Örnekleri

Ala bakar mora bakar

Oturmuş bakla satar

Baklanın okkası kaça dedim

Çıldır çıldır yüzüme bakar

(KURBAĞA)

Bir acaip nesne gördüm

Alem bilir ismini

Başını sürter kendini öldürür cismini

(KİBRİT)